تبلیغات
دانشجویان شهرسازی دانشگاه علمی_کاربردی ابهر - مطالب عبد الله كاكاوند
دانشجویان شهرسازی دانشگاه علمی_کاربردی ابهر

ما به این دلیل روی کره زمین هستیم که از زندگی لذت ببریم...

خبرگزاری "مهر" - گروه دین و اندیشه : یکی‌ از چالش‌های‌ پیش‌ روی‌ ادیان‌ چگونگی‌ روبرو شدن‌ با بحران‌ زیست‌محیطی‌ است‌ که‌ بسیاری‌ معتقدند بر اثر ماتریالیسم‌ بی‌حد و مرز، عرفی‌ شدن‌ و صنعتی‌ شدن‌ لجام‌گسیخته‌ در جوامع‌ امروزی‌ پدید آمده‌ است‌. درواقع‌ بعضی‌ معتقدند که‌ جداکردن‌ دین‌ از زندگی‌ سکولار می‌تواند یکی‌ از علل‌ عمده‌ این‌ معضل‌ باشد.
به گزارش گروه دین و اندیشه "مهر"، چالش‌های‌ بزرگ‌ ناشی‌ از بحران‌ زیست‌محیطی‌، در جنبه‌های‌ پیچیده‌ و به‌هم‌پیوسته‌ خود، همواره‌ موردبحث‌ بوده‌ است‌. انفجار جمعیت‌، نابودی‌ منابع‌، مصرف‌ بیش‌ از اندازه‌، گسترش‌ فقر، آلودگی‌ شدید و صنعتی‌شدن‌ افسارگسیخته‌، به‌ظاهر چالش‌های‌ بزرگی‌ را پیش‌ روی‌ صاحبنظران‌ و دست ‌اندرکاران‌ حفظ‌ محیط‌ زیست‌ می‌گذارد. آنچه‌ نیاز به‌ آن‌ هر روز بیش‌ از پیش‌ مشخص‌ می‌شود، اصلاح‌ رابطه‌ انسان‌ با زمین‌ است‌. یک‌ راهکار برای‌ تجدید توازن‌ طبیعت‌، جست ‌وجو در جهان‌بینی‌هایی‌ است‌ که‌ حاوی‌ اندیشه‌ توازن‌ و رابطه‌ دوجانبه‌ هستند.

بسیاری‌ از مردم‌، هنگامی‌ که‌ سخن‌ از بحران‌های‌ زیست‌محیطی‌ و رابطه‌ آن‌ با دین‌ به‌ میان‌ می‌آید، نسبت‌ به‌ دوران‌های‌ پیشین‌ که‌ به‌ظاهر پیچیدگی‌ کمتری‌ داشت‌ و پرسشگری‌ از عقاید و اعمال‌ دینی‌ تا بدین‌ حد با بی‌پروایی‌ همراه‌ نبود، احساس‌ دلتنگی‌ می‌کنند. یکی‌ از چالش‌های‌ پیش‌ روی‌ ادیان‌ چگونگی‌ روبرو شدن‌ با بحران‌ زیست‌محیطی‌ است‌ که‌ بسیاری‌ معتقدند بر اثر ماتریالیسم‌ بی‌حدومرز، عرفی‌ شدن‌ و صنعتی‌ شدن‌ لجام‌گسیخته‌ در جوامع‌ امروزی‌ پدید آمده‌ است‌. درواقع‌ بعضی‌ معتقدند که‌ جداکردن‌ دین‌ از زندگی‌ سکولار می‌تواند یکی‌ از علل‌ عمده‌ این‌ معضل‌ باشد.
از سوی‌ دیگر دانشمندانی‌ چون‌ آرنورلد توین‌بی‌ و لین‌ وایت‌ معتقد به‌ نقش‌ منفی‌ ادیان‌ توحیدی‌ در این‌ بحران‌، هستند. لین‌ وایت، "متخصص‌ تاریخ‌ قرون‌ وسطی‌ و استاد برجسته‌ دانشگاه‌های‌ پرینستون‌، استانفورد و کالیفرنیای‌ امریکا" در سال‌ 1967 در مقاله‌ای‌ جنجال ‌برانگیز با عنوان‌ "ریشه‌های‌ تاریخی‌ بحران‌ زیست‌محیطی‌ معاصر"، سه‌ دین‌ ابراهیمی‌ اسلام‌، مسیحیت‌ و یهودیت‌ را مسئول‌ این‌ معضلات‌ زیست ‌محیطی‌ کنونی‌ اعلام‌ نمود. وایت‌ معتقد است‌ که‌ تاکید فراوان‌ این‌ ادیان‌ بر غلبه‌ خداوند بر آن‌ و سلطه‌ انسان‌ بر طبیعت‌ منجر به‌ تحقیر طبیعت‌ شده‌ و درنتیجه‌ تخریب‌ محیط‌ زیست‌ به‌ خاطر اهداف‌ منفعت‌طلبانه‌ بشر رخ‌ داده‌ است‌.
با نگاه‌ به‌ جهان‌بینی‌های‌ مبتنی‌ بر ادیان‌ ابراهیمی‌، درمی‌یابیم‌ که‌ سه‌ دین‌ یهودیت‌، مسیحیت‌ و اسلام‌، اخلاقیاتی‌ انسان‌مدار را بنا نهاده‌اند. بنابراین‌ طبیعت‌ از دیدگاه‌ این ادیان‌ در درجه‌ دوم‌ اهمیت‌ قرار دارد. از سوی‌ دیگر ، با بررسی‌ دقیق‌تر مشاهده‌ می‌کنیم‌ که‌ منابعی‌ غنی‌ از دیدگاه‌های‌ مثبت‌ درباره‌ محیط‌ زیست‌ در سنت‌ عهد عتیق‌، در الهیات‌ مقدس‌، در مسیح‌شناسی‌ مبتنی‌ بر تجسد مسیح‌ و در مفهوم‌ خلیفه‌الله‌ بودن‌ انسان‌ در قرآن‌ وجود دارد. سنت‌ عهد عتیق‌ حاوی‌ تعهداتی‌ است‌ که‌ نسبت‌ به‌ همه‌ موجودات‌ وجود دارد. تجسد مسیح‌ بر این‌ فرضیه‌ متکی‌ است‌ که‌ از آنجا‌ که‌ خداوند در شخص‌ مسیح‌ متجسد شد کل‌ نظام‌ هستی‌ را می‌توان‌ مقدس‌ شمرد و بالاخره‌ مفهوم‌ خلیفه‌ خدا بودن‌ انسان‌ بر روی‌ زمین‌ نشان‌ می‌دهد که‌ انسان‌ برتری‌ها، مسئولیت‌ها و الزامات‌ خاصی‌ نسبت‌ به‌ طبیعت‌ دارد.
در هندوئیسم‌ اگرچه‌ تاکید زیادی‌ بر اجرای‌ درمه‌ یا تکلیف‌ دینی‌ می‌شود، هندوان‌ در زندگی‌ این‌جهانی‌ میل‌ شدیدی‌ به‌ موکشه‌ یا رهایی‌ از دنیای‌ رنج‌ یعنی‌ سمساره‌ دارند. برای‌ تسکین‌ این‌ رنج‌، افراد از طریق‌ ریاضت‌ روحی‌ و مراقبه‌، از جهان‌ مادی‌ یا پرکریتی‌ دل‌ برمی‌کنند و به‌ سوی‌ جهان‌ لایتناهی‌ معنوی‌ یا پوروشا رو می‌آورند. در عین‌ حال‌ در هندوئیسم‌ سنت‌های‌ متعددی‌ وجود دارد که‌ بعضی‌ رودخانه‌ها، کوه‌ها و جنگل‌ها را مقدس‌ می‌شمارد. علاوه‌ بر این‌ الهیات‌ هندویی‌ در مفهوم‌ لیلا (نقش‌ خالقیت‌ خدایان‌)، جهان‌ را پدیده‌ای‌ خلق‌شده‌ توسط‌ قوای‌ آسمانی‌ می‌داند. همین‌ تضاد بین‌ بریدن‌ از جهان‌ (مادی‌) و از سوی‌ دیگر تایید و تصدیق‌ آن‌ در بودیسم‌ هم‌ وجود دارد. بعضی‌ مکاتب‌ بودیسم‌ تراواده‌ای‌، بر ترک‌ تعلق‌ از جهان‌ گذرای‌ پر از رنج‌ به‌هنگام‌ مراقبه‌ تاکید می‌کنند تا در نیروانا به‌ رهایی‌ برسند. از سوی‌ دیگر مکاتب‌ مهایانه‌ای‌ در بودیسم‌ مانند هوآین‌ بر پیوند درونی‌ واقعیت‌ تاکید می‌کنند و آن‌ را به‌ یک‌ رشته‌ جواهر متعلق‌ به‌ ایندرا تشبیه‌ می‌کنند که‌ هر قطعه‌ جواهر منعکس‌کننده‌ دیگر قطعات‌ در جهان‌ است‌. همچنین‌ باغ‌های‌ فرقه‌ ذن‌ در شرق‌ آسیا بیانگر کمال‌ ذات‌ بودا در جهان‌ طبیعی‌ است‌. در سال‌های‌ اخیر، بودیسم‌ متمایل‌ به‌ امور اجتماعی‌، در حفاظت‌ از محیط‌ زیست‌ هم‌ در آسیا و هم‌ در امریکا فعال‌ بوده‌ است‌.
سنت‌های‌ شرق‌ آسیایی‌ کنفوسیانیسم‌ و تائویسم‌ به‌نوعی‌ جزو حمایت‌ کننده‌ ترین‌ ادیان‌ از حیات‌ این‌جهانی‌ به‌ شمار می‌روند. ارتباط‌ منسجم‌ بین‌ خدا، انسان‌ و جهان‌های‌ طبیعی‌، این‌ سنت‌های‌ دینی‌ را به‌مثابه‌ جهان‌بینی‌ انسان‌مدارانه‌ معرفی‌ می‌کند. در این‌ ادیان‌، آنچنان‌ که‌ در سنت‌های‌ ابراهیمی‌ بر مساله‌ ماوراء (تعالی) تاکید می‌شود هیچ‌ اصراری‌ بر این‌ امر وجود ندارد؛ بلکه‌ نوعی‌ کیهان‌شناسی‌ مبتنی‌ بر تداوم‌ خلقت‌ که‌ به‌ واسطه‌ تغییرات‌ فعالانه‌ و پیوسته‌ طبیعت‌ طی‌ فصول‌ و چرخه‌ حیات‌ به‌ وجود می‌آید، مورد تایید و تاکید این‌ ادیان‌ است‌. این‌ کیهان‌شناسی‌ منسجم‌ بر فلسفه‌ "چی‌" که‌ به‌معنای‌ نیروی‌ مادی‌ است‌، مبتنی‌ شده‌ که‌ این‌ فلسفه‌، خود پایه‌گذار شناخت‌ و ارزشیابی‌ رابطه‌ عمیق‌ ماده‌ و روح‌ است‌. هماهنگ‌ بودن‌ با طبیعت‌ و دیگر انسان‌ها همراه‌ با توجه‌ خاص‌ به‌ تائو (طریقت‌) هدف‌ تربیت‌ فردی‌ در دو دین‌ کنفوسیوسی‌ و تائوئیسم‌ است‌.
اقوام‌ سرخپوست‌، در حالی‌ که‌ کیهان‌شناسی‌های‌ زیست‌محیطی‌ خاص‌ خود را دارند، در بعضی‌ موارد باعث‌ بروز خسارت‌های‌ زیست‌ محیطی‌ در مقیاس‌ محلی‌ [از طریق‌ بعضی‌ شعائر خود و یا کشاورزی‌ غیراصولی‌] شده‌اند. با این‌ حال‌ بیشتر اقوام‌ سرخپوست‌ دارای‌ گونه‌ای‌ از اخلاقیات‌ زیست‌محیطی‌ هستند که‌ در جهان‌بینی‌ آنها منعکس‌ شده‌ است‌. این‌ امر در تعهدات‌ پیچیده‌ و متقابل‌ پیرامون‌ تفسیر حیات‌ و جمع‌آوری‌ منابع‌ که‌ رابطه‌ اجتماع‌ را با زیست‌بوم‌ محلی‌ آنها مشخص‌ می‌کند، مشهود است‌.


ادامه مطلب
نوشته شده در سه شنبه 30 تیر 1388 ساعت 05:41 ب.ظ توسط عبد الله كاكاوند نظرات |



قالب جدید وبلاگ پیچك دات نت