تبلیغات
دانشجویان شهرسازی دانشگاه علمی_کاربردی ابهر - سیمای شهرستان زنجان
دانشجویان شهرسازی دانشگاه علمی_کاربردی ابهر

ما به این دلیل روی کره زمین هستیم که از زندگی لذت ببریم...

پیش از شروع مطالعه ی متن باید این نکته را خدمتتان عرض کنیم که مطالب متن از سایت پر محتوا و ارزشمند فرمانداری زنجان گرفته شده ولی بعضی از عکسها کار خودمان است! ( ایمانی – عزیزی )

www.zanjan.gov.ir

پیشینه تاریخی

منطقه زنجان از گذشته دور و به دلیل قرار گرفتن بر سر راه تجاری ری قدیم به آذربایجان دارای اهمیت بوده است. قدیمى ترین نامى كه به این منطقه اطلاق شده، زندیگان به معناى اهل كتاب زند (معروف ترین كتاب آیین زردشتى ساسانى ) و گان از پساوند اهل باستان است كه در دوره ساسانیان بر این منطقه گذاشته شده است.

نطفه اصلی این منطقه از شهر زنجان آغاز شده و در کتاب های تاریخی و سفرنامه جهانگردان، پژوهشگران و سفیران سیاسی کشورهای مختلف بارها از این منطقه یاد شده است. حمدالله مستوفی در "نزهه القلوب" درباره زنجان چنین آورده است "... زنجان از اقلیم چهارم است... اردشیر بابكان آن را ساخت و "شهین خواند و دور و باروش ده هزار گام " است در فترت مغول خراب شد. هوایش سرد است و آبش از رودخانه‌ای كه به آن شهر منسوب است و از حدود سلطانیه برمی ‌خیزد و در سفیدرود می ‌ریزد و از قنوات ارتفاعات آن جا اكثر غله بود و در رودخانه جالیز و برنج نیز كارند، اما در آن شهر و ولایتش میوه نیست و از طارمین آوردند..."

یاقوت حموی که در قرن هفتم هجری قمری می زیسته است در "معجم البلدان" درباره زنجان چنین آورده است "... زنجان به فتح اول و سكون ثانی شهر بزرگ و مشهوری است از نواحی جبال كه بین آذربایجان و دیگر شهرهای جبال واقع شده است. نزدیک قزوین و ابهر است. عجم آن را به فتح (گاف) زنگان گویند. از این شهر مردمانی از اهل علم و ادب و حدیث برخاسته ‌اند. در سنه 24 هجری قمری به زمان عثمان بن عفاف (براء ین عازب) را ولایت ری داد و او در ابهر جنگید و آ ن جا را فتح كرد و بعد قزوین را گشود و سپس متوجه زنجان شد و آن را با قهر و غلبه فتح كرد..." در كتاب "حدودالعالم من المشرق الی المغرب" که در قرن چهارم هجری قمری تالیف شده، درباره زنجان چنین آمده است "..  زنگان شهری است با نعمت بسیار و مردمانی آهسته..."

دیرینگی و قدمت زنجان بر اساس مطالعات انجام شده به اواخر هزاره دوم قبل از میلاد مربوط می رسد. وجود نظرهای گوناگون درباره قدمت و تاریخ این منطقه اظهار نظر نهایی در مورد تاریخ اسکان در این منطقه را با دشواری روبه رو كرده است. دانشمندان با استناد به وجود محوطه‌های تاریخی در گاوازنگ، قره تپه، منجوق تپه و قبرستان‌های محوطه  مذكور به فاصله های 4، 6 و10 كیلومتری شهر فعلی، موجودیت شهر زنجان را در اواخر  هزاره دوم قبل از میلاد تأیید می كنند آنچه مسلم است این که موجودیت شهری زنجان دردروه ساسانیان تایید شده است با گسترش شهر زنجان و ایجاد بخش ها، روستاها و دهستانهای بسیار در اطراف آن، این منطقه از نظر تقسیمات کشوری به شهرستان تبدیل شد. 

جمعیت و نیروی انسانی

شهرستان زنجان بر اساس آمار و نفوس و مسکن سال 1385 دارای 454616 نفر جمعیت بوده که228918 نفرمرد و 225698 نفر زن بودند از جمعیت مذکور 349713 نفر در نقاط شهری و 104903 نفر در نقاط روستایی سکونت دارند.

میراث فرهنگی و گردشگری

 

آثار مهم تاریخی این شهرستان عبارتند از:
  • :( مسجد جامع(سید

این مسجد در مركز بافت تاریخی شهر واقع و توسط عبداله میرزا دارا (پسر یازدهم فتحعلی شاه ) در سال1242 ھ.ق و بر اساس پلان مساجد چهارایوانی و معماری دوران پارتی پدیدار و احداث شده است.

  • :   مسجد میرزایی

مسجد از قدیمی ترین بنای مذهبی پا برجا در سطح شهر و در مجموعه و بازار پایین واقع و به احتمال این در حد فاصل اواخر دوران صفویه تا اوایل دوران قاجار و از 2 بخش شبستان قدیم و مسجد جدید تشکیل شده و در سر در این مسجد تاریخ 1282هـ.ق و در بالای ایوان جنوبی تاریخ 1301 هـ.ق به چشم می‌خورد.


مسجد خانم

 این مسجد از آثار دوره قاجاریه و توسط بانوی نیکوکاری به نام جمیله خانم (از خاندان ذوالفقاری) ساخته شده و مشتمل بر سر در ورودی با 2 منارۀ کوتاه، صحن، شبستان تابستانی و زمستانی و حجره‌های متعدد و تزئینات کاشی کاری و گچ‌بری است.

  • مسجد چهل ستون

این بنا به صورت مسجد و مدرسه در بازار کفاشان و از نوع مساجد شبستانی با صحن بیرونی است که گرداگرد صحن تعدادی حجره جهت طلاب علوم دینی و در سال هزارو دویست و هشتاد و دو هـ.ق ساخته شده است.

  • مسجد و مدرسه ملا

 این بنا در راسته بازار صندوق سازها در سال 1256 هـ.ق ساخته شده است شبستان زمستانی زیرین مسجد به علل نا معلومی با خاک پر شده است.

  • :   مسجد نجفی

معروف به مسجد چهار محرابه از مساجد بازار پایین و از 2 بخش تشکیل و از مجموع این مسجد تقلیدی از مساجد به سبک چهار ایوانی است.

  •  :    مسجد حسینیه

این مسجد با داشتن معماری زیبا و فضای وسیع الهام بخش مردم زنجان می‌‌باشد

  • بنای رختشویخانه

مجموعه تاریخی رختشویخانه در سال 1307 هـ.ق توسط علی اکبر توفیقی (شهردار وقت) در بافت تاریخی و منطقه با تراکم مسکونی احداث شده است رختشویخانه برای احاد مردم شبانه‌روز دایر بوده و مردم شهر لباس و رخت خود را در آن محل به شکل رایگان می‌شسته اند. این بنا از دو قسمت سرایداری و محل مدیریت، محل شستشوی رخت تشکیل شده است.

  • :   عمارت ذوالفقاری

این بنا در بافت قدیمی شهر و از جالبترین بناهای باقی مانده مجموعه ذوالفقاری و در 2 طبقه و یک سردابه ساخته شده و سبک ساختمانی آن به تقلیدی از بناهای گوتیک اروپا و پلان بنا ایرانی به سبک بناهای اواخر دوران قاجار ساخته شده است.

  • آب انبارها و گرمابه‌های شهر

انبارها حاج میربها‌الدین، مسجد یری پایین، مسجد یری بالا، رختشویخانه، حاج لطف‌اله، عباس قلی خان، آب حاج مجید، سقالر از بناهای جالب توجه شهر زنجان می باشد. مهمترین حمام‌های قدیمی زنجان که از دوره قاجاریه بر جای مانده تقریباً از سیما ونقشه مشابه برخوردار است از جمله حمام قیصریه، حاجی داداش ( تبدیل به سفره خانه سنتی شده است) و حمام میر بهاء در ضلع جنوبی راسته بازار پایین.

  • بنای توفیقی

این بنا در بافت قدیمی شهر در محله معروف به غریبیۀ بالا و از بناهای دورۀ قاجاریه است در حال حاضربنیاد شهید و امور  ایثارگران استان از بنای مذکور به عنوان گنجینۀ آثار شهداء از آن بهره‌ برداری می‌نماید.

  • دبیرستان شریعتی(پهلوی سابق) :

فرهنگی تاریخی مدرسه شریعتی در حال حاضر در ضلع شمال شرقی بافت قدیمی و در مرکز شهرزنجان واقع شده است که پس بنای  از دبستان توفیق و دبیرستان ملی سعادت سومین و بزرگترین مدرسه در مقطعمتوسطه به سال 1313 هـ.ش و با مساحتی بالغ بر  30820 متر مربع و دارای 18 کلاس درس و 4 اتاقاداری، 2 واحد آزمایشگاه، کارگاه، کتابخانه و سالن اجتماعات و انبار است.

 بنای دارایی :

دارایی در مرکز شهر و در داخل بافت قدیمی موسوم به سرچشمه و با پلانی مستطیلی شکل به ابعاد15×22 متر در وسط باغی  بنای  به مساحت 18 هزار متر مربع واقع شده است. این بنا با نظارت آقایمستوفی(مسئول حسابرسی وقت) در سال هزارو سیصدو شانزده  هـ.ش ساخته شده و تحویل ادارۀ دارایی شده است.

  • پل‌های تاریخی:

پل سردار:   در جنوب غربی زنجان بر روی رودخانه زنجانرود به نام سردار اسدالدوله ساخته شده است.     

 پل حاج میربهاءالدین: در جنوب شهر زنجان و بر روی زنجانرود معروف به پل کهنه و از آثار دوره می‌باشد.

پل سید محمد: در جنوب شرقی زنجان بر روی رودخانه زنجانرود در سال1300 هـ.ق توسط سید محمد در دوره ناصرالدین شاه ساخته شده است. 

  • بازار زنجان

 بازار قدیمی بعنوان یک مرکز تجاری و اقتصادی تا به امروز به حیات خود ادامه داده است. بازار زنجان در بافت قدیمی شهر ابتدا در سال 1205 هـ. ق در دوران حکومت آقامحمدخان سپس در زمان فتحعلی شاه قاجار 1213 هـ.ق تکمیل شده و از 2 قسمت بازار پایین و بازار بالا تشکیل شده است. بازار پایین علاوه بر عرضۀ تولیدات محلی از طریق کاروانسراهای موجود که محصولات آن از روستاها و قصبات به آنجا حمل می‌شد تغذیه می‌شده و از کاروانسراهای مهم این بازار سرای گلشن و سرای ملک است و 2 مسجد آقا شیخ فیاض و مسجد میرزائی را در خود جای داده است. بازار بالا از بازار قیصریه، راسته بزازهای، راستۀ حجت‌السلام، راستۀ امامزاده و راستۀ عبدالعلی بیگ تشکیل شده که از نظر تولید و عرضۀ کالا به هشت راستۀ زرگرها، بزازها، کفاش‌ها، سراج‌ها، کلاه‌دوزها، صندوق‌‌سازها، رنگرزها، میوه‌فروش‌ها و جگرپزها تقسیم شده است. بازار زنجان شامل 5 مسجد 56 ورودی، 940 باب مغازه، 51 نوع شغل و 3200 نفر شاغل در 15 هکتار احداث شده است.

  • بنای تاریخی کاروانسرای سنگی :

در حال حاضر قدیمی‌ترین اثر تاریخی شهر زنجان می‌باشد که در زمان شاه عباس دوم احداث شده است در سال 1377 این مکان به سفره خانۀ سنتی تبدیل شده است بطوری که علاوه بر ارائۀ امکانات پذیرائی در صبح و عصر با غذاهای سنتی در بعضی از حجره‌ها به معرفی و فروش صنایع دستی استان نیز اقدام می‌شود.

 حصار شهر :

حصار شهر که به قلعۀ شهر شهرت دارد مربوط به دوران سلجوقی است که در فتنۀ مغول قسمت اعظم آنتخریب شده و در دوران صفویه به علت شرایط توپوگرافی و موانع طبیعی، حصار شهر دوباره‌سازی شده است. این حصار به طول 4500 متر دور قلعه، عرض حصار در پی 250 سانتی‌متر، ارتفاع 8 متر است،30 برج دایره‌ای شکل به قطر 7 متر گرداگرد شهر تعبیه شده، قلعۀ زنجان   از طریق 5 باب ورودی با روستاهای حوزۀ نفوذ و شهرهای همجوار مرتبط بوده است.  

  • بقعۀ امامزاده سید ابراهیم(ع) :

بعضی  امامزاده ابراهیم را ابراهیم بن موسی بن جعفر(ع) دانسته و بعضی ابراهیم بن محمدبن الحسن بن العباس بن علی(ع) ذکر نموده‌اند که از بقاع معتبر شهر زنجان می‌باشد.

  • چایخانه سنتی حاج داداش :

این مرکز پذیرایی که در قلب بازار قدیمی زنجان واقع است حدود یکصد سال پیش به عنوان حمام احداث گردیده بود هم اینک با حفظ بافت حمام با اندکی تغییر و ایجاد تزئینات زیبای سنتی به عنوان سفره‌خانه ومحل پذیرایی گردشگران مورد ا ستفاده قرار می‌گیرد.

 اماکن طبیعی

 

  • منطقه مصنوعی سهرین:

 این منطقه در شهرستان زنجان واقع شده و وسعت آن در حدود 35000 هکتار است پوشش گیاهی این منطقه را سه نوع جامعۀ گیاهی 1- گندم و جو زراعی 2- مورب ها و پهن برگ ها 3- گون، بوته و انواع گونه های گیاهی پوشانده است. حیوانات و پرندگان این منطقه عبارتند از: آهو، خرگوش، روباه، لاک پشت، چهارگونه مار و پرندگان مانند کلاغ، کرکس، عقاب طلایی، سهره، زنگوله بال و باقری قره .

 

 دهکده تفریحی گاوازنگ:

 این تفریحگاه در 3 کیلومتری شمال زنجان واقع شده و دارای آب و هوای بسیار لطیف و مناسب برای کوهنوردی می باشد. دهکده تفریحی مذکور توسط استانداری زنجان در حال اجرا و تکمیل می باشد که امکانات و تسهیلات آن عبارتند از: سد آب، رستوران، محل بازی کودکان، سینمای روباز تابستانی، آلاچیق های ویژه نشستن می باشد این طرح برگرفته از محوطۀ المپیک یونان است که از جذابیت خاص برخوردار می باشد.

صنایع دستی شهرستان

مردمان ساده و پرتوان زنجان که از هزاران سال قبل در تمدن آسیای غربی استادانه با دستهای خلاق در کنار فرهنگ و تمدن کهن خود، هنرپیشینیانشان چون قالی بافی، گلیم بافی، ملیله کاری، چاقو سازی، کاشی و سفال، پارچه ابریشمی، حکاکی بر روی ظروف مسی را پاس داشته تا حال بخشی از میراث ارزشمند هنر صنعتگران این دیار را زینت بخش موزه های داخل و خارج کشور نموده که نظر هزاران دوست را به خود جلب می نماید.



نوشته شده در دوشنبه 2 شهریور 1388 ساعت 11:21 ق.ظ توسط سمیه ایمانی نظرات |



قالب جدید وبلاگ پیچك دات نت